Sáng tạo có bắt buộc phải là điều mới? Dân truyền thông, marketing không nên bỏ qua!

Theo World Economic Forum, trong top 10 kỹ năng quan trọng nhất của năm 2020, “Sáng tạo” nằm ở vị trí thứ 5. “Sáng tạo” ở đây không chỉ là của riêng lĩnh vực Marketing hay Truyền thông mà hơn thế, tất cả mọi người, từ chủ doanh nghiệp đến các quản lý, các cá nhân đều cần đến sự sáng tạo. Với topic 14, diễn giả Hồ Công Hoài Phương – Giám đốc điều hành của Pencil Group đã cho ta thấy những góc nhìn khác nhau về chủ đề “Sáng tạo cho mọi người”.

Sáng tạo có bắt buộc phải là điều mới?

Mở đầu buổi hội thảo, ông Phương đưa ra ví dụ về huyền thoại nhạc rock – Queen.

Sáng tạo có bắt buộc phải là điều mới? Dân truyền thông, marketing không nên bỏ qua! - 01

Khác với tất cả những bài nhạc cùng thời, Queen đã cho phát hành “Bohemian Rhapsody” – một bài hát với sự cộng hưởng của nhiều đoạn khác nhau mà không có phần điệp khúc. Ca khúc này sau đó đã trở thành một cú hit trong sự nghiệp của Queen và được người người ca tụng như một sáng tạo đột phá của làng âm nhạc. 

Thế nhưng, “Bohemian Rhapsody” có thực sự mới, thực sự là chưa từng có tiền lệ? Nếu phân tích kĩ, bài hát này là kết hợp của nhiều đoạn nhạc thuộc các thể loại khác nhau: acapella, ballad, opera, hard rock và đoạn coda phản chiếu; và tất cả những thể loại nhạc này đều đã có ở thời điểm đó.

Sự sáng tạo của Queen là họ đã tạo ra một “sự lạ lùng táo bạo” – ông Phương nói – “Sáng tạo đôi khi phải đi kèm với sự dũng cảm bởi những gì sáng tạo đều khá là mới lạ và khiến ta lo sợ. Chính vì sự lo sợ đó, trong cuộc sống hàng ngày có rất ít sự sáng tạo do chúng ta không đủ dũng cảm”. Chính bởi lý do đó, giữa trăm ngàn ca sĩ, nhóm nhạc Queen mới trở thành huyền thoại.

 Sau khi nhìn nhận lại case của Queen, ông Phương kết luận: “Sáng tạo không nhất thiết phải là điều gì hoàn toàn mới, hoàn toàn original (nguyên bản). Sáng tạo có thể là chọn lọc những thứ đã cũ để tạo nên cái mới – đây mới chính là bản chất của sáng tạo”. 

Tất nhiên, vẫn sẽ có những thiên tài kiệt xuất có thể tạo ra điều gì đó mới mẻ và chưa có bao giờ. Thế nhưng, đây là điều cực kì hiếm và dù ít hay nhiều, ý tưởng, lối suy nghĩ của họ đều sẽ có sự ảnh hưởng của môi trường xung quanh, của con người thế hệ trước. Cũng giống như việc không có vàng nguyên chất 100% – sẽ không có ý tưởng hoàn toàn original; nhưng dù sao thì cả vàng và ý tưởng đều rất quý giá.

Một ví dụ rất nổi tiếng trong đợt dịch COVID-19 lần này chính là ATM gạo. Nếu phân tích kĩ vấn đề, ATM và gạo đều là những thứ có sẵn, nhưng trước đó chẳng ai nghĩ đến sẽ kết hợp chúng với nhau cả. 

Dưới tình cảnh dịch bệnh khó khăn, cuộc sống người dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng, ý tưởng này mới ra đời nhằm giải quyết vấn đề lương thực cũng như kết nối những tấm lòng hảo tâm, cùng nhau cứu trợ cho cộng đồng.

ATM gạo không chỉ mới mẻ, đặc biệt mà còn vô cùng đơn giản và dễ dàng nhân rộng. Đây chính là một case điển hình cho “sáng tạo” – mới mẻ và có ích.

Sáng tạo có bắt buộc phải là điều mới? Dân truyền thông, marketing không nên bỏ qua! - 02

Vậy sáng tạo là gì?

Sau khi phân tích ATM gạo, diễn giả Hồ Công Hoài Phương đưa ra 5 đặc tính quan trọng của sự sáng tạo:

  • Kết hợp cái cũ

Như đã phân tích ở trên, một ý tưởng sáng tạo luôn xuất phát từ những gì đã cũ. Chỉ khi có thật nhiều tài nguyên, thật nhiều giá trị tham khảo, ta mới có thể chọn những điều tốt nhất để kết hợp lại và tạo nên sự mới mẻ, độc đáo.

  • Giải quyết vấn đề

Không phải cứ tạo ra điều gì mới đều là sáng tạo. Sáng tạo phải thực sự giải quyết vấn đề và đem đến giá trị cho cộng đồng mới là sự sáng tạo đáng ghi nhận. Khả năng giải quyết vấn đề chính là điều khiến một ý tưởng “sáng tạo cho vui” thành một Innovation (sự đổi mới).

  • Tạo ra giá trị

Cũng như ATM gạo mang lại giá trị nhân đạo cho cộng đồng, một ý tưởng sáng tạo hay phải đem lại điều gì đó, truyền tải thông điệp nào đó cho công chúng. Bởi, nghĩ ra điều gì mới, thậm chí “điên rồ” cũng chẳng phải việc gì quá hiếm; nhưng để lồng được giá trị tốt đẹp vào những ý tưởng đó chắc chắn không hề là việc dễ dàng. Nhưng, “một khi ý tưởng của bạn truyền đạt được giá trị thiết thực, đây sẽ là một sự sáng tạo xứng đáng được lan toả” – ông Phương nhận định.

  • Đơn giản, dễ làm

Cái phức tạp thì không thể là sáng tạo. Ý tưởng hay phải là ý tưởng đơn giản. Cũng như khi nấu ăn; món ăn làm từ nhiều nguyên liệu tất sẽ đậm đà và phong phú hơn nhưng cũng vì thế mà công thức nấu sẽ khó học và không phải ai cũng tiếp thu được. Ngược lại, những món ăn với nguyên liệu đơn giản, dễ làm nhưng mang lại hương vị ngon bất ngờ sẽ giành được trái tim số đông công chúng.

  • Mới lạ, độc đáo

Dù thế nào đi chăng nữa, sáng tạo cũng phải có sự mới lạ trong đó mới có thể là sáng tạo. Những yếu tố mới mẻ, độc đáo này sẽ là điều đầu tiên khiến người ta phải “wow” và có ấn tượng sâu sắc trước khi xét đến những yếu tố khác như thông điệp hay giá trị.

“Creativity is a phenomenon whereby something new and somehow valuable is formed”: sáng tạo là một hiện tượng mà kết quả của quá trình đó là một cái gì đó mới và có giá trị được hình thành. 

Rất nhiều người cho rằng, sáng tạo là tài năng thiên phú và nếu bạn không sinh ra với sự sáng tạo thì bạn không thể sáng tạo được. Thế nhưng, sự thật không phải vậy. Con người vốn được sinh ra với sự sáng tạo nhưng do đã học quá nhiều, biết quá nhiều, họ trở nên không sáng tạo nữa. Nói cách khác, kiến thức là con dao hai lưỡi: nó vừa giúp ta trau dồi tri thức cho bản thân, vừa là rào cản khiến ta không thể nghĩ đến cái mới vượt ra khỏi tri thức đó.

Như đã nói ở trên, “something new” ở đây không hẳn là cái gì đó hoàn toàn mới, hoàn toàn original (nguyên bản). Một người làm sáng tạo cần biết rất nhiều cái cũ, những cái đã có để trong một phút ngẫu hứng nào đó, họ có thể kết hợp những gì đã biết để tạo ra “sự sáng tạo”.

Vậy làm sao để biết nhiều cái cũ? Câu trả lời là đọc nhiều sách, xem nhiều phim, thu nạp nhiều kiến thức. Đừng lo sợ rằng những gì mình tìm tòi, mình nghiên cứu là vô dụng, vô giá trị. Cuộc sống là khôn lường và rất có khả năng, những thói quen vô thưởng vô phạt, những bộ phim giết thời gian sẽ trở thành tài nguyên quý giá cho ta làm nên sự sáng tạo.

“Một trong những lý do lớn nhất tạo ra những chiến dịch truyền thông thất bại là không xác định được mục tiêu” – ông Phương cho biết – “Tiếp thị là tạo ra giá trị”.

Để tiếp thị thì phải xác định ai là người thụ hưởng những giá trị mình tạo ra. Innovation mà không hướng tới con người thì không phải là sáng tạo”. Qua đó, ta có thể thấy ngoài yếu tố mới lạ, sáng tạo luôn phải đi kèm với giá trị.

Trong cái khó, ló cái… sáng tạo: Đợt dịch COVID này là một cơn ác mộng đối với bất kỳ ai. Nhưng, cũng trong hoàn cảnh khó khăn như thế, con người mới càng bị buộc phải trở nên sáng tạo để đối mặt với những thách thức chưa từng có. 

ATM gạo chính là một minh chứng sống cho việc “thời thế tạo anh hùng”. Diễn giả chia sẻ: “Càng sống trong một môi trường êm đềm, yên ả thì càng khó sáng tạo; vì thế, các bạn đã chọn nghề sáng tạo thì nên chấp nhận khó khăn và coi nó như một tiền đề tạo nên sự sáng tạo. 

Theo ông Phương, sáng tạo là sự kết hợp của 3 yếu tố: Đề bài cụ thể + kiến thức vững chắc + cách nghĩ sáng tạo = valuable innovation (sự đổi mới có giá trị).

Không chỉ là một ý nghĩ thoáng chốc, một ý tưởng bật ra trong đầu; để có được một sự sáng tạo “đáng đồng tiền bát gạo” thì ta cũng phải dành sự đầu tư tương xứng cho nó. Vì thế, sẽ rất khó để một cá nhân riêng lẻ có đủ tiềm lực tạo ra một sự sáng tạo chất lượng. 

Tạm kết

 Diễn giả nhận định: “Sáng tạo là một quá trình lao động tập thể”. Để có đề bài cụ thể, bên phía khách hàng phải đưa ra được một bản brief chi tiết, đủ ý và rõ ràng. Sau đó, đội planner với những kiến thức của mình là người sẽ vạch ra cái khung của chiến dịch truyền thông và tính toán từng bước đi của hoạt động marketing và quảng cáo. Team sáng tạo cũng là một nhân tố không thể thiếu bởi họ sẽ tạo ra ý tưởng, giá trị cốt lõi nhất bao trùm lên tất cả hoạt động marketing. “Bất kì một bên nào thiếu vắng đi sẽ không thể tạo nên sự sáng tạo” – ông Phương nhận định.

 

Đọc thêm loạt bài viết liên quan tại:

5 casestudy giúp khơi dậy ý tưởng cho dân sáng tạo

5 bí quyết trở thành người sáng tạo – Người làm quảng cáo cần bỏ túi!

Ông Hồ Công Hoài Phương có 13 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực truyền thông – quảng cáo, là tác giả cuốn sách “Quảng cáo không nói láo”. Đồng thời, ông là huấn luyện viên của khóa học Xây dựng chiến lược truyền thông tiếp thị tích hợp IMC tại Học viện Sage.

Chiến lược IMC